Een fotograaf die zijn foto’s jarenlang ongebruikt ziet blijven. Een illustrator die voor een vaste vergoeding tekent, terwijl zijn werk onverwacht een commercieel succes wordt. Of een freelancer die “alle rechten” overdraagt, zonder precies te weten waarvoor.
Het zijn situaties die in de creatieve praktijk regelmatig voorkomen. Precies daarom is per 1 januari 2026 het auteurscontractenrecht gewijzigd. De wetgever wil de contractuele positie van makers versterken en heeft de regels rondom overdracht, exploitatie en vergoeding aangescherpt. Wat betekent dat concreet?
Wat verandert er in het auteurscontractenrecht 2026?
De wijzigingen zijn geen detailwerk, maar raken de kern van auteurscontracten. Alleen datgene wat uitdrukkelijk is afgesproken, wordt overgedragen of exclusief gelicentieerd. Algemene formuleringen zoals “alle huidige en toekomstige rechten” komen daarmee juridisch onder druk te staan.
Voor exclusieve licenties geldt bovendien dat deze schriftelijk moeten worden vastgelegd. Wie zekerheid wil over exploitatierechten, zal die rechten concreet en nauwkeurig moeten omschrijven. Wat niet expliciet is vastgelegd, blijft in beginsel bij de maker.
Billijke vergoeding en collectieve afspraken
Het uitgangspunt van een billijke vergoeding bestond al, maar krijgt door de wetswijziging meer betekenis. Nieuw is dat vergoedingen die tot stand komen via collectieve onderhandelingen tussen exploitanten en verenigingen van makers worden vermoed billijk te zijn.
Dat bewijsvermoeden geldt niet in alle situaties automatisch, maar biedt makers wel een belangrijk juridisch aanknopingspunt. Daarnaast blijft de mogelijkheid bestaan om een aanvullende vergoeding te vorderen wanneer een vergoeding, gelet op de exploitatie, evident onevenredig blijkt. Dit vereist nog steeds een inhoudelijke beoordeling van de concrete omstandigheden.
Non-usus en transparantie
De non-ususregeling is verduidelijkt en versterkt. Wanneer een werk niet of onvoldoende wordt geëxploiteerd, kan de maker de overeenkomst (gedeeltelijk) opzeggen en de rechten terugkrijgen. Het enkel aanhouden van rechten zonder daadwerkelijke exploitatie brengt daarmee een reëel risico met zich.
Om deze rechten effectief te kunnen uitoefenen, speelt transparantie een belangrijke rol. Exploitanten moeten makers periodiek informeren over de exploitatie van hun werk en de daarmee behaalde opbrengsten, tenzij dit in het concrete geval onevenredig is. Zonder die informatie kan niet worden beoordeeld of sprake is van voldoende exploitatie of een billijke vergoeding.
Tot slot
De wijziging van het auteurscontractenrecht 2026 vraagt om zorgvuldiger contracteren. Makers krijgen meer bescherming, terwijl opdrachtgevers en exploitanten hun overeenkomsten kritisch moeten beoordelen op duidelijkheid, exploitatieverplichtingen en vergoedingsstructuur.
Twijfel je of jouw contracten nog aansluiten bij het auteurscontractenrecht 2026? Neem dan gerust contact op met Thomas van Weeren of één van onze andere specialisten.
Bronnen:
Staatsblad 2025 352: Wet van 29 oktober 2025 tot wijziging van de Auteurswet, de Wet op de naburige rechten en de Wet auteurscontractenrecht in verband met de verdere versterking van de positie van de maker en de uitvoerende kunstenaar bij overeenkomsten betreffende het auteursrecht en het naburig recht (Wet versterking auteurscontractenrecht
De inhoud van deze blog is actueel op de datum van publicatie, maar het recht is voortdurend in beweging. Voor de meest recente juridische inzichten, neem gerust contact op met ons kantoor via [email protected] of 020 – 676 2500.